Logo Erasmus MC.
Topbalk beeld rechts.
 
Klik op deze knop om alle folders te doorzoeken.Zoek folders
Klik op deze knop om dit document te printen.Print pagina
Klik op deze knop om dit document als PDF te downloaden.Download PDF
Klik op deze knop om de tekstgrootte te vergroten.Grotere tekst
Klik op deze knop om de tekstgrootte te verkleinen.Kleinere tekst

De knop om deze folder als favoriet te markerenFavorietDe knop om deze folder per email door te sturen.Stuur door

Fysiotherapie
Coronavirus


Fysiotherapeutisch herstelprogramma na COVID-19

Fysiotherapeutisch herstelprogramma na COVID-19


Deze informatie is bedoeld voor patiënten die in het Erasmus MC opgenomen zijn geweest in verband met COVID-19. Dit document is ter ondersteuning van uw herstelproces. U kunt het gebruiken in de periode dat u opgenomen bent in het ziekenhuis. Ook biedt het ondersteuning voor de eerste weken thuis, na ontslag uit het ziekenhuis. Wanneer u thuis door een fysiotherapeut wordt begeleid (mogelijk ‘digitaal op afstand’), adviseren wij u om deze informatie met uw fysiotherapeut te bespreken.

In deze folder kunt u lezen over mogelijke klachten die u heeft ervaren tijdens en na uw opname, over het herstelproces en over veilig trainen. Wij hopen dat de informatie u ondersteunt bij uw herstel en wensen u veel sterkte en succes.

Revalidatie tijdens en na opname in het ziekenhuis


Het verloop van COVID-19 verschilt per persoon. Afhankelijk van uw klachten bent u opgenomen geweest op de intensive care (IC) en de verpleegafdeling of alleen op de verpleegafdeling.

Lichamelijk herstel tijdens ziekenhuisopname


Tijdens uw opname wordt u door een fysiotherapeut van de unit fysiotherapie begeleid. De behandeling is gericht op het behouden of verbeteren van uw longconditie, de spierkracht, de soepelheid van uw gewrichten en uw algehele conditie. De fysiotherapeut werkt samen met u toe naar uw ontslag en bereidt u voor op het functioneren in de thuissituatie.

Naast de fysiotherapeut kunnen er ook andere specialisten bij uw behandeling betrokken zijn, zoals een logopedist, revalidatiearts, maatschappelijk werker, psycholoog of diëtist.

Ontslag naar andere instelling


Het is mogelijk dat u aan het einde van uw ziekenhuisopname niet voldoende bent hersteld om naar huis te kunnen gaan. U wordt dan overgeplaatst naar een ander ziekenhuis, revalidatiecentrum, zorghotel of verpleeghuis om verder te werken aan uw herstel. De fysiotherapeuten uit het Erasmus MC zorgen voor een overdracht naar de fysiotherapeut van de instelling die de behandeling overneemt.

Ontslag naar huis


Het kan zijn dat u met ontslag naar huis kunt, maar dat we begeleiding door een fysiotherapeut adviseren. U wordt dan doorverwezen naar een fysiotherapeut in de eerste lijn.

Fysiotherapeuten zijn ‘direct toegankelijk'. Dit betekent dat u ook zonder verwijzing van een arts naar een fysiotherapeut kunt gaan. Ons advies is om te kiezen voor een fysiotherapeut met ervaring met COVID 19 of een aangesloten bij een longnetwerk. Ook kunt u de website www.defysiotherapeut.com raadplegen.
Voor informatie over de vergoeding van fysiotherapie raadpleeg:
https://www.zorginstituutnederland.nl/Verzekerde zorg/paramedische-herstelzorg-na-covid-19.

Het kan ook zijn dat u met ontslag naar huis gaat, zonder verdere begeleiding van een fysiotherapeut. Als u dan na een aantal weken of maanden het gevoel heeft dat u niet verder vooruit gaat, of als er andere klachten bijkomen, adviseren wij u om contact op te nemen met de huisarts. Deze kan, als het nodig is, alsnog therapie of begeleiding voor u in gang zetten.

Training


Tot op heden is niet precies bekend wat de (langetermijn)effecten zijn van COVID-19 op het lichaam. Door de ernst van de ziekte kunt u last hebben van aanzienlijk verminderde spierkracht, conditie en belastbaarheid van het lichaam (wat uw lichaam aankan). Dit komt in eerste plaats door het ziek zijn, maar ook doordat u minder beweegt. De meeste mensen zijn nog zo laag belastbaar dat reguliere trainingsprogramma’s niet haalbaar zijn. Daarom maakt de fysiotherapeut tijdens de opname in het ziekenhuis een programma op maat. De eerste weken na ontslag uit het ziekenhuis kunt u met de hieronder beschreven oefeningen verder trainen.

Soorten trainingen


Bij trainingsprogramma’s wordt er vaak het onderscheid gemaakt tussen conditietraining en krachttraining.

Conditietraining
Een passende manier van conditietraining voor patiënten na een ziekenhuisopname is functioneel trainen. Dit betekent dat u dingen oefent die u normaal in het dagelijks leven ook veel toepast, zoals lopen met of zonder rollator. Deze oefeningen kunt u zowel binnens- als buitenshuis uitvoeren. Het voordeel hiervan is dat u werkt aan uw herstel, door het doen van de dagelijkse dingen. Als u verder bent opgeknapt en uw conditie het toelaat, kunt u kiezen voor een activiteit die u zelf leuk vindt, zoals fietsen of zwemmen.

Voer conditietraining minimaal drie en maximaal vijf keer per week uit (ongeveer 20 minuten per training, zonder pauzes). De frequentie is afhankelijk van mate van uw herstel. Begin pas met de volgende training, als u het gevoel heeft voldoende hersteld te zijn van de vorige training.

Belangrijk is dat u de training in blokken opbouwt, waartussen u rustmomenten neemt. Probeer een stevig tempo te hanteren dat net onder uw maximumgrens ligt. Training heeft alleen effect als het lichaam de juiste trainingsprikkel krijgt. Het is dus belangrijk dat u na uw training lichte vermoeidheid ervaart. Uw lichaam heeft echter ook rust nodig. Een beetje spierpijn mag, maar als u merkt dat u minder energie heeft op de dag na uw training dan heeft u waarschijnlijk teveel gedaan. Neem bij vragen rondom training en beweging contact op met een fysiotherapeut.

Krachttraining
Naast training om de conditie te verbeteren is het van belang om de kracht in de armen en benen te behouden of te verbeteren. De oefeningen zijn ontworpen met als doel om de kracht in de ledematen te behouden of verbeteren. In de eerste fase van uw herstel is het belangrijk om vooral krachtig en kortdurend te oefenen. Tijdens uw opname in het ziekenhuis start u daarom met 1 tot 3 series van 5 herhalingen in de verschillende oefeningen.

Om de kracht optimaal te trainen, voert u drie keer per week een krachttraining uit. Tussen de trainingen moet steeds minimaal één dag rust zitten (tenzij u de ene dag bijvoorbeeld de benen traint en de andere dag de armen). Het is de bedoeling om de setjes te verlengen.
Als de training licht aanvoelt kunt u uw setje verlengen Wanneer de laatste twee herhalingen zwaar aanvoelen zit u precies goed.

U kunt weer reguliere trainingsprogramma's volgen als u in staat bent om:

Intensiteit


Gebruik Borg-schaal
Hieronder vindt u een uitleg over de Borg-schaal. Houdt u tijdens het uitvoeren van de oefeningen een maximale vermoeidheidscore (of benauwdheidsscore) aan van 3 tot 5 op de Borg-schaal. Stop ook bij een saturatie onder de 90%. Saturatie is de waarde van het zuurstof in uw bloed. Dit wordt meestal gemeten op de vinger. Als u geen saturatiemeter heeft, dan houdt u zich aan de maximale score van 5 op de Borg-schaal.

Met de Borg-schaal kunt u de zwaarte van lichamelijke inspanning en de mate van vermoeidheid inschatten. Dit doet u aan de hand van een score op een schaal van 0 tot 10. Score 0 staat voor ‘geen enkele inspanning’ (= rust) of ‘geen benauwdheid’ en 10 betekent ‘maximale inspanning’ of ‘zeer benauwd’. De schaal geeft bij de scores een korte omschrijving van de intensiteit. Het is de bedoeling dat u bij het gebruik van de Borg-schaal de gevoelens die u bij een inspanning ervaart zo eerlijk mogelijk omschrijft.

Let op: alleen uw eigen beleving is belangrijk en niet hoe anderen uw mate van vermoeidheid of benauwdheid ervaren.

Borg-schaal

0 Helemaal niet kortademig
0,5 Nagenoeg niet kortademig
1 Zeer weinig kortademig
2 Weinig kortademig
3 Matig kortademig
4 Tamelijk sterk kortademig
5 Sterk kortademig
6
7 Zeer sterk kortademig
8
9
10 Helemaal geen adem meer

Oefeningen


Oefeningen ademhaling


COVID-19 kan leiden tot een snelle borstademhaling. Dit is geen foute ademtechniek, maar een aanpassing aan het ziekteproces in uw longen. Ademhalingsoefeningen kunnen u helpen om te ontspannen of makkelijker te ademen. Sommige mensen kunnen benauwdheid bij inspanning ervaren. In dat geval kan het helpen om met wat gesloten lippen uit te blazen (pursed lip breathing). Voelt een techniek of ademhalingsoefening niet prettig? Dan kunt u daar het best mee stoppen. Probeer de oefeningen uit te voeren als er niemand op de kamer is. Als u regelmatig uw slijm verplaatst, hoeft u hopelijk minder spontaan te hoesten.

Oefening 1: Maximaal inademen en adem vasthouden

Uitvoering:
  1. Adem rustig maximaal in.
  2. Houd de adem 3 seconden vast.
  3. Adem uit met gesloten lippen.
Frequentie: 5 keer per uur.

Oefening 2: Huffen

Uitvoering:
  1. Adem (ontspannen) met de mond open zover mogelijk uit.
  2. Luister of er slijm verplaatst. Dit geeft een borrelend geluid of gevoel.
Frequentie: het liefst elke 2 uur, als er slijm aanwezig is. Zit er slijm in uw longen? Oefen dan door tot u het slijm kunt uitspugen of doorslikken.

Oefening 3: Hoesten

Uitvoering:
  1. Probeer zo rechtop mogelijk te zitten.
  2. Houd uw hand niet voor de mond, maar hoest zoveel mogelijk in de elleboog.
  3. Als u slijm ophoest, spuug dit dan in een tissue en gooi deze direct weg.
Frequentie: het liefst elke 2 uur, als er slijm aanwezig is. Zit er slijm in uw longen? Oefen dan door tot u het slijm kunt uitspugen of doorslikken.

Oefeningen benen


Oefening 1: Knie en heup (of been) buigen in bed

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
  • Een bed met de rugleuning iets omhoog.
  • U kunt ook 1 voor 1 uw been gestrekt heffen (foto 4 en 5).
  • Als u de oefening zwaarder wilt maken, gebruik dan de elastische band (dynaband).
  • Plaats de dynaband aan de onderzijde van de ene voet en bij het andere been aan de bovenzijde van de gebogen knie.
Uitvoering:
  1. Ga op uw rug liggen met de rugleuning iets omhoog en de benen gestrekt.
  2. Schuif uw voet richting uw bil en buig hierbij vanuit uw heup en knie.
  3. Probeer uw voet zo dicht mogelijk naar u toe te schuiven.
  4. Beweeg rustig terug en wissel van been.
Kniebuigingen

Oefening 2: Benen zijwaarts bewegen

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
  • Een bed of een stevige stoel met rugleuning op een vlakke ondergrond.
  • Als u de oefening zwaarder wilt maken, gebruik dan een elastische band.
  • Doe de elastische band om uw bovenbenen heen, een paar centimeter boven uw knie.
Uitvoering:
  1. Bed: ga plat op bed liggen en buig de benen tot de voeten comfortabel op bed staan. U kunt ook wat rechterop zitten in bed, maar zorg er dan voor dat uw rug goed wordt ondersteund door de rugleuning van het bed.
  2. Stoel: ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en de knieën gebogen.
  3. Beweeg uw beide benen naar buiten toe en breng langzaam de knieën daarna weer naar elkaar toe.
benen zijwaarts bewegenBenen zijwaarts bewegen

Oefening 3: Knie strekken

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en de knieën gebogen. Dit is de startpositie.
  2. Strek uw knie totdat het been geheel gestrekt is.
  3. Buig de knie, zodat u weer in de startpositie uitkomt.
  4. Herhaal de oefening met hetzelfde been, totdat u klaar bent met de set. Wissel hierna van been.
knie strekken
knie strekken

Oefening 4: Knie heffen in de stoel

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en de knieën gebogen. Dit is de startpositie.
  2. Til uw knie op richting de neus en houd 3 seconden vast.
  3. Laat de knie weer zakken, zodat u weer in de startpositie uitkomt.
  4. Herhaal de oefening met hetzelfde been, totdat u klaar bent met de set. Wissel hierna van been.

Knie heffen

Oefening 5: Van stand naar zit en van zit naar stand

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop staan met uw voeten op schouderbreedte, uw armen naast uw lichaam en uw rug richting de stoel. Dit is de startpositie.
  2. Kijk recht vooruit, recht uw rug en buig door uw knieën tot u op de stoel zit.
  3. Strek, zodra u zit, uw benen en kom terug in de beginpositie.

kniebuigingenkniebuigingen

Oefening 6: Uitstappen

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop staan, met uw linkerzij richting de tafel.
  2. Maak met uw rechterbeen een stap naar voren. Dit is de startpositie.
  3. Zak door beide knieën. Houd hierbij uw rug zo recht mogelijk.
  4. Strek uw knieën, zodat u de startpositie weer inneemt.
  5. Herhaal de oefening met hetzelfde been, totdat u klaar bent met de set. Wissel hierna van been. Let hierbij op dat u ook met de andere zij naar de tafel gaat staan.
uitstappenuitstappen

Oefening 7: Opstappen

Uitvoering:
  1. Ga rechtop staan, met uw gezicht richting de trap of de verhoging. Dit is de startpositie.
  2. Stap met uw rechter been op de 1e traptrede of verhoging en zet uw linkerbeen erbij.
  3. Houd uw rug tijdens de oefening zo recht mogelijk.
  4. Stap achteruit af met uw rechterbeen en zet uw linkerbeen erbij. Zo neemt u weer de startpositie in.
  5. Herhaal de oefening door telkens met hetzelfde been op en af te stappen, totdat u klaar bent met de set. Wissel hierna van been

opstappen opstappen

Oefeningen armen


Oefening 1: Zittend borstdrukken

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en richting de elastische band.
  2. Pak met beide handen de elastische band vast, houd de bovenarmen op schouderhoogte, buig de ellebogen 90 graden en wijs met de ellebogen naar achteren. Dit is de startpositie.
  3. Strek de ellebogen uit naar voren. De armen blijven hierbij op schouderhoogte.
  4. Buig de ellebogen en ga terug naar de startpositie.

zittend borstdrukkenzittend borstdrukken

Oefening 2: Zittend roeien

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en uw gezicht richting de elastische band.
  2. Strek uw armen en pak met beide handen de elastische band vast. Dit is de startpositie.
  3. Trek de elastische band met beide armen naar u toe. Let hierbij op dat uw ellebogen naar achteren wijzen. Trek door totdat de handen gelijk zijn met de onderkant van uw borst. Let op dat u uw rug recht houdt.
  4. Strek de armen en ga terug naar de startpositie.
zittend roeienzitttend roeien

Oefening 3: Opdrukken vanuit de stoel

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning en de knieën gebogen.
  2. Plaats uw beide handen op de armleuningen, waarbij de onderarmen verticaal staan en ellebogen naar achteren wijzen. Dit is de startpositie.
  3. Strek uw ellebogen, zodat uw bovenlichaam omhoog komt.
  4. Buig uw ellebogen en ga terug naar de startpositie. Let hierbij op dat u gecontroleerd zakt.
Opdrukken vanuit stoelOpdrukken vanuit stoel

Oefening 4: Zittend omlaag trekken

Benodigdheden, aanwijzingen en variaties:
Uitvoering:
  1. Ga rechtop in de stoel zitten met uw rug tegen de leuning.
  2. Strek uw armen omhoog en pak met beide handen de elastische band vast. Houd de handen op schouderbreedte. Dit is de startpositie.
  3. Trek de elastische band met beide armen naar beneden, waarbij u de ellebogen richting uw zij trekt. Strek de armen gecontroleerd boven uw hoofd en ga terug naar de startpositie.
zittend omlaag trekkenzittend omlaag trekken

Voortgang herstel na ontslag uit het ziekenhuis


Langdurige klachten


Na ontslag uit het ziekenhuis zal uw herstel nog de nodige tijd kosten. Het ziektebeeld, de medische behandeling en medicatie kunnen leiden tot langdurig aanhoudende, lichamelijke en/of psychische klachten, zoals een zwakke conditie, vermoeidheid, angst, depressie, emotionaliteit, stress en concentratieproblemen. Deze lichamelijke en mentale klachten kunnen het herstel belemmeren en de kwaliteit van uw dagelijks leven beïnvloeden.

Het is niet te voorspellen hoelang dit zal duren en of alle klachten helemaal zullen verdwijnen. Het feit dat u weet dat deze klachten veel voorkomen, kan u mogelijk helpen om er beter mee om te gaan. Om het herstelproces optimaal te laten verlopen, raden wij u aan om actief te blijven en door te gaan met de oefeningen totdat uw conditie geoptimaliseerd is.

Post Intensive Care Syndroom


Bovenstaande informatie is algemeen trainingsadvies na een ziekenhuisopname door COVID-19. Als u te maken heeft met spierzwakte en conditieverlies gerelateerd aan een IC-opname, dan is er sprake van het Post Intensive Care Syndroom (PICS).

Uw fysiotherapeut en/of revalidatieteam kan informatie vinden over dit trainingsprogramma op https://www.npi.nl/home-reach. Meer informatie over PICS vindt u via de patiëntenvereniging IC Connect https://icconnect.nl.

IC-nazorg poli
Het Erasmus MC heeft, net als veel andere ziekenhuizen, een IC-nazorg poli. Patiënten die langer dan 48 uur beademd zijn geweest op de IC en vanuit het Erasmus MC ontslagen zijn, krijgen 3 maanden na ontslag uit het ziekenhuis een brief met een uitnodiging voor deze poli. Dit is geheel op vrijwillige basis.

Heeft u nog vragen?


Heeft u vragen over deze informatie of over uw herstel? Dan kunt u contact opnemen met de unit fysiotherapie.


Foldernummer: 0000671-06_21




Gerelateerde informatie:

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees onze cookieverklaring .
Gezien